At kestanesi kremi cildi yakar mı? Konya’da bir mühendis kafasıyla başlayan iç tartışma Konya’da yaşayan 26 yaşında biri olarak, gündelik hayatta sürekli iki farklı zihinsel mod arasında gidip geliyorum. Bir tarafım mühendislik refleksiyle her şeyi formül, neden-sonuç ve ölçülebilirlik üzerinden okuyor. Diğer tarafım ise sosyal bilimlere meraklı, insan davranışlarını, deneyimi ve hissi merkeze alan bir bakış açısına sahip. “At kestanesi kremi cildi yakar mı?” sorusu da tam bu iki tarafımı karşı karşıya getiren konulardan biri oldu. İlk duyduğumda basit bir kozmetik sorusu gibi gelmişti. Ama içine girdikçe mesele sadece bir krem değil, cildin biyolojisi, kullanım alışkanlıkları, yanlış bilgi ve insan…
Yorum BırakKategori: Makaleler
Bir Yerin Değişen Bağları: Amasra’nın İdari Tarihi ve Öğrenmenin Dönüştürücü Gücü Öğrenme çoğu zaman bir bilgi edinme süreci gibi görünse de, aslında insanın dünyayla kurduğu ilişkinin yeniden inşasıdır. Bir harita üzerinde görülen küçük bir yer adı, bazen zihnimizde büyük bir düşünsel kapı açabilir. Amasra’nın geçmişte hangi idari yapılara bağlı olduğu sorusu da yalnızca tarihsel bir merak değil; aynı zamanda öğrenmenin nasıl katmanlı, çok boyutlu ve dönüştürücü bir deneyim olduğunu anlamak için güçlü bir örnektir. Bugün Amasra, Bartın iline bağlı bir ilçe olarak bilinir. Ancak tarihsel olarak bakıldığında bu idari bağlar değişmiş, farklı dönemlerde farklı merkezlere bağlanmıştır. Cumhuriyet öncesinde ve Cumhuriyet’in…
Yorum BırakKatlı Oran Neye Göre Belirlenir? Şehirlerin Gerçek Güç Savaşı Hoş geldiniz! Bu yazımızda “Kütle korunumu kanunu kim buldu” konusu hakkında merak edilen detaylara birlikte göz atacağız. Katlı oran neye göre belirlenir sorusunu ilk duyduğumda aklıma hep aynı şey geliyor: şehir planlama diye anlatılan şey gerçekten plan mı, yoksa elindeki arsaya göre değişen esnek bir “uyarlama sanatı” mı? İzmir’de yaşayan biri olarak söyleyeyim; bu konu dışarıdan bakınca teknik bir hesap gibi duruyor ama işin içine girince resmen şehirle yapılan bir pazarlık masasına dönüşüyor. Bir taraf beton, bir taraf yeşil alan, bir taraf rant, bir taraf “altyapı kaldırır mı?” tartışması… Ortada ise…
Yorum BırakSoğuk Bir Kayseri Sabahı ve Bir Fanilanın Hatırlattıkları Vaki olarak her zaman olduğu gibi, bu kez “Fanila hangi köken” konusunda sizin yanınızdayız. Kayseri’de kış hep sert gelir. Hani insanın yüzüne vurdu mu sadece soğuk değil, geçmişi de çarpar gibi olur. O sabahlardan biriydi. Penceremin camında buz desenleri vardı ve nefes aldıkça odamın içi buğulanıyordu. Üzerimde eski bir kazak, onun altında ise dedemin yıllar önce bana “üşümezsin” diyerek verdiği o ince beyaz fanila… O sabah aynaya bakarken içimde garip bir soru büyüdü: “Fanila hangi köken?” Neden bunu düşündüğümü bilmiyordum ama o kelime sanki sadece bir giysi değil de, başka bir zamanın…
Yorum BırakEmfizema Nedir? Tıbbın Nefesle İmtihanının Tarihsel Hikâyesi Merhaba sevgili okurlar, Vaki ile birlikte Emfizema nedir tıpta konusuna yakından bakıyoruz. Geçmişi anlamak, yalnızca eski metinleri okumak değil; insan bedeninin, toplumun ve çevrenin nasıl birlikte değiştiğini kavramaya çalışmaktır. Emfizema, bu değişimin en çarpıcı örneklerinden biri olarak, hem tıbbın ilerleyişini hem de modern yaşamın bedene bıraktığı izleri görünür kılar. Emfizemanın Tıbbi Tanımı ve Modern Anlamı Amfizem, akciğerlerdeki alveollerin (hava keseciklerinin) kalıcı olarak genişlemesi ve duvarlarının yıkımı sonucu gelişen, gaz değişimini ciddi şekilde bozan kronik bir solunum sistemi hastalığıdır. Günümüzde çoğunlukla Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı spektrumu içinde değerlendirilir. Belgelere dayalı modern tıp tanımları, emfizemanın…
Yorum BırakKaramuk meyvesi hangi illerde yetişir? Anadolu’nun dikenli ama unutulmuş hazinesi Bazen Ankara’da sabah işe giderken Kızılay kalabalığında yürürken aklıma çocukluk geliyor. Şehir büyüdükçe insanın zihni küçülmüyor ama bazı detaylar silikleşiyor. Mesela köyde geçirdiğim yazlarda, dedemin elinde küçük plastik bir kapla getirdiği o morumsu, ekşi meyveler… Adını yıllar sonra öğrendiğim şeydi karamuk. Bugün veriyle uğraşırken, tabloların ve haritaların arasında dolaşırken bile o meyvenin izini sürmek bana garip bir şekilde huzur veriyor. Çünkü Berberis vulgaris sadece bir bitki değil; Anadolu’nun iklim haritasını, yükselti farklarını ve insan hikâyelerini içine saklayan doğal bir veri kümesi gibi. Karamuk meyvesi hangi illerde yetişir? Türkiye’nin doğal haritasına…
Yorum BırakHangi Taşlarda Altın Bulunur? İnsan Zihninin Görme, İnanç ve Arama Biçimleri Üzerine Psikolojik Bir Okuma İnsan davranışlarını anlamaya çalışırken en çok dikkat çeken şeylerden biri, görünmeyen ile görünen arasındaki gerilimdir. “Hangi taşlarda altın bulunur?” sorusu ilk bakışta jeolojik bir merak gibi görünse de, zihnin bilgiyi nasıl işlediği, belirsizlikle nasıl baş ettiği ve değer atfını nasıl kurduğu açısından oldukça derin psikolojik katmanlar taşır. İnsan çoğu zaman toprağın içini değil, kendi beklentisinin içini kazır. Bu yazı, altını yalnızca bir maden olarak değil; bilişsel şemaların, duygusal tepkilerin ve sosyal etkileşimlerin kesiştiği bir sembol olarak ele alır. Bilişsel Psikoloji Boyutu: Zihin Neyi “Altın” Olarak…
Yorum BırakKara delikler ışığı yutar mı? Gerçekten ne oluyor orada? Değerli Vaki takipçileri, bu yazımızda “Kara delikler ışığı yutar mı” ile ilgili sık sorulan soruları yanıtlıyoruz. Bazen akşam eve dönerken metroda camdan dışarı bakıyorum. İstanbul’un ışıkları göz kırpar gibi akıyor. O an garip bir düşünce geliyor: Eğer uzayda bir yerlerde ışığın bile kaçamadığı bir şey varsa, orası nasıl bir “hiçlik” olurdu? İşte tam burada akla kaçınılmaz soru geliyor: Kara delikler ışığı yutar mı? Bu soru aslında sadece fizik merakı değil. Biraz da insanın bilinmezliğe karşı duyduğu o tuhaf çekim. Ne kadar uzak, ne kadar anlaşılmaz olursa o kadar çekici oluyor sanki.…
Yorum BırakKaynak Kıtlığı ve Fiyatın Derin Anlamı: Adem Elması Üzerine Ekonomik Bir Bakış Her gün market raflarında karşılaştığımız fiyat etiketleri, yüzeyde basit bir sayı gibi görünür. Ancak bu rakam, üretimden lojistiğe, bireysel tercihlerden makroekonomik etkilere kadar uzanan karmaşık bir ekonomik hikâyeyi anlatır. Adem elmasının fiyatı ne kadar sorusu, yalnızca alışveriş sepetimizle ilgili değildir; aynı zamanda kaynakların kıtlığı, seçimlerin fırsat maliyetleri ve toplumsal refahla doğrudan ilgilidir. Bu yazıda, Adem elmasının fiyatını mikroekonomik, makroekonomik ve davranışsal ekonomi perspektiflerinden detaylı şekilde analiz edeceğiz. Piyasa dinamikleri, tüketici davranışları ve kamu politikalarının meyvenin fiyatını nasıl şekillendirdiğine değinecek, fırsat maliyeti ve dengesizlikler gibi kavramları ön plana çıkaracağız.…
Yorum BırakVardiya Düzeninin Kökeni ve Öğrenmeye Açılan Pedagojik Kapı İnsanlık tarihinin büyük kırılma noktaları çoğu zaman tek bir buluşa ya da tek bir isme indirgenir. Oysa bazı yapılar vardır ki, bir kişinin zihninden değil; ekonomik zorunlulukların, toplumsal dönüşümlerin ve üretim biçimlerinin iç içe geçmesiyle ortaya çıkar. “Vardiyayı kim buldu?” sorusu da tam olarak bu türden bir sorudur. Net bir mucit adı vermek mümkün değildir. Vardiya sistemi, özellikle Sanayi Devrimi ile birlikte fabrikaların kesintisiz üretim ihtiyacından doğmuş, zamanla modern çalışma yaşamının temel organizasyon biçimlerinden biri haline gelmiştir. Bu tarihsel arka plan, yalnızca çalışma hayatını değil, öğrenme süreçlerini de dönüştüren güçlü bir pedagojik…
Yorum Bırak