Bütün Canlılar Hareket Eder Mi? Bir Genç Yetişkinin Hareketli Düşünceleri
İzmir’de bir sabah, kahvemi içerken birden aklıma takıldı: “Bütün canlılar hareket eder mi?” Hani bazen böyle varoluşsal sorular gelir ya, bir anda beyninizin içinde fırtınalar kopar. Ama işin garibi, ben bu soruyu gerçekten ciddiyetle sorgulamaya başladım. Ne demek “Bütün canlılar hareket eder mi?” Hani bunu sormak, sanki kendi içimdeki evreni keşfetmeye çalışmak gibi oldu. Ama bir yandan da, “Bir dakika, bu kadar kafaya takmak gereksiz değil mi?” diye de düşündüm. (Evet, bazen hayatımı çok fazla ciddiye alıyorum.) Neyse, buna hemen kafa yormaya başladım.
Canlılar ve Hareket: Başlangıç Noktam
Hadi gelin, bu soruyu birlikte ele alalım. İlk başta düşündüm ki, “Evet, canlılar hareket eder, değil mi?” Hani insanların her gün yürüyüp gittiği, koştuğu, top oynadığı, yürüyüşe çıktığı bir dünyada, “hareket etmemek” nedir ki? Fakat bir an düşündüm, bu soru öyle basit değil. Mesela bitkiler, hareket eder mi? Yani, elma ağacı yere düşen elmalarla her gün koşuyor mu? Ya da şu su çiçeği dediğimiz bitkiler yer değiştirebilir mi? Bence hareket etmedikleri kesin. Ama sonra içimde bir ses devreye girdi, “Ya da belki farklı bir şekilde hareket ediyorlar?” Hmmm, burada bir şeyler eksik gibi hissediyorum.
Birden kendi iç sesime kulak verdim, “Bu kadar derin düşünmek neden?” diye sordum. Tam da o sırada cep telefonum çaldı ve en yakın arkadaşımla sohbet etmeye başladım.
Ben: “Ya, düşünmüyor musun, bütün canlılar hareket eder mi?”
Arkadaşım: “Tabii canım, her canlı bir şekilde hareket eder. Mesela kediler. Yani, o kadar hareketli ki, neredeyse ruhumuzun yerine kedi ruhu taşır olduk. Ama senin aklındaki ‘hareket etme’ türünden bahsediyorsak, o zaman bitkiler ve insanlar dışında her şeyin hareket ettiğini düşünebiliriz.”
Ben: “Ama bitkiler mesela, her gün ışık bulmaya çalışıyorlar, o da hareket mi sayılır?”
Arkadaşım: “Vallahi ben bitkileri ‘hareket etmiyor’ olarak kabul ederim. Hani sen yerinden kalkarken, bitkiler neden hiç kalkmıyor?”
İşte böyle, arkadaşım tam da içimdeki soruyu şıp diye cevapladı. Gerçekten de, bitkiler bile bir şekilde ‘hareket’ ediyor ama bunu gözle görmemiz zor. Işığa doğru eğilen bir çiçek, yer değiştiren yapraklar… Evet, belki de her şeyin bir hareket biçimi vardır ve bizim gözümüzden kaçıyordur.
Hareket Etmemenin Hikayesi: Tembel Kedi Mavi
Şimdi de hareket etmeyen, hatta hareket etmek istemeyen canlıları düşünelim. Mesela kediler. Evet, Mavi’den bahsediyorum. Benim kedim Mavi, gündelik yaşamda öyle tembel bir şekilde yatmayı tercih eder ki, bazen onu uyandırmak için bağırmak zorunda kalırım. Bir kedi, genelde uyur, yemek yer, biraz uyur, sonra bir daha uyur. “Ya, bu kedinin hayatta yaptığı tek şey uyumak ve yemek yemek, hareket etmiyor bile,” diye düşündüğüm anlar oluyor. Hani ben de tembellik yapmak isterdim ama, hareket etmediği için ona laf ediyorum gibi bir garip durum da var. Mesela, her gün onunla oyun oynayamam, çünkü o “Ben uyuyorum” der gibi bakıyor. Ve işin komik kısmı, Mavi’nin tam karşımdaki yastıkta o kadar sabit duruyor ki, hareket ettiğini görmek neredeyse imkansız. Ama bir şekilde “hareket etmemek” de bir hareket biçimidir, değil mi? Öyleyse, hareket etmeyen bir kedi bile aslında hareket ediyordur, ama bu hareketi fark etmek o kadar zor.
Canlıların Hareketi: İnsanlar ve Hayvanlar
Bütün canlılar hareket eder mi? Bir de şöyle bakalım: İnsanlar, evet, çoğu zaman hareket eder. Günlük hayatta koşar, yürür, dans ederiz. Ama bazen bu “hareket” bile bazen sadece yüzeysel olabilir. Hani bazen iş yerinde ya da evde oturup bir şeylere dalarak zaman geçirirken, fiziksel olarak hareket etmesek de, beynimiz hareket eder. O an beynimizde neler olup bittiğiyle ilgili bir “hareket” vardır. İşte bu yüzden, “Bütün canlılar hareket eder mi?” sorusunun cevabı, fiziksel değil de ruhsal bir boyutta da farklı olabilir. İnsanlar bazen hareketsiz olsa da, zihinlerinde bir fırtına kopuyor olabilir.
Bir de hayvanlar var tabii. Onlar çok net bir şekilde hareket ediyorlar. Mesela köpekler! Bir köpek, sahibini görünce öyle bir hızla koşar ki, sanki tüm vücudu yerden sıçrayacak gibi. O hareketi görmek bile bazen bana hayranlık veriyor. O hızla koşmak, dünyada başka bir canlıya bakarak “Neden ben de o kadar hızlı olamıyorum?” diye düşünmeme neden oluyor. Ancak, köpeklerin bu kadar hareketli olması, onların enerjiye olan açlıklarını gösteriyor aslında. İnsan gibi, köpekler de bir şekilde enerji seviyelerine göre hareket ediyorlar. Hani “Herkes bir şekilde hareket eder” diyoruz ya, aslında her canlı da en iyi şekilde kendi enerji seviyesine göre hareket eder. Kimi çok hızlı, kimi çok yavaş.
Bitkiler: Hareket Etmeden Hareket Etmek
Sonra bir de bitkiler var. Bitkiler, hareket etmek demek ne demek? Onlar sabit duruyor gibi gözükse de, bazen gözle göremediğimiz şekilde bir hareket yapıyorlar. Çiçeklerin güneşe doğru eğilmesi, suyun aradığı yön, köklerin toprağa doğru yönelmesi… Tüm bunlar da birer hareket. Yani aslında her şey hareket ediyor. Bir çiçek bile, yapraklarını biraz bile kıpırdatıyorsa, o da bir hareket değil mi?
O zaman insanın, “Bütün canlılar hareket eder mi?” sorusuna vereceği yanıt aslında hayli geniş. Kimisi hareket ederken hızlı, kimisi yavaş, kimisi sabit kalır ama o bile kendi yerinde bir hareketi gösteriyor. Ve bir kediyi, köpeği, bitkiyi, hatta en tembel canlıyı bile gözlemlerken, her birinin kendine özgü bir hareket biçimi olduğunu fark ediyorsunuz. O zaman, her şeyin bir hareketi vardır, ne kadar “hareketsiz” olursa olsun.
Sonuçta…
Bütün canlılar hareket eder mi? Evet, her canlı bir şekilde hareket eder. Kimi koşar, kimi uyur, kimi de sadece düşünürken bile hareket eder. Bütün bunlar bize aslında sadece bir şeyi hatırlatıyor: Hareketsiz gibi görünen şeyler de hareket ediyordur. Yani, belki Mavi tembel gibi görünüyor, ama o da kendi dünyasında hareket ediyor, sadece biz görmüyoruz. Hareket etmeden de hareket edebilen tek canlı olmasına şaşırmamaya karar verdim. O yüzden, hiçbir şeyin yüzeyine bakıp “Bu hareket etmiyor” demek o kadar kolay değil. Çünkü her şeyin bir şekilde hareketi var, sadece biz bazen gözlerimizi biraz açmamız gerek.